Qlobal istiləşmə tropik fırtınaları gecikdirərək daha dağıdıcı edəcək
Yeni araşdırma qlobal istiləşmənin tropik bölgələrdəki təşkilatlanmış nəhəng fırtınaları gecikdirərək onları daha dağıdıcı edə biləcəyini ortaya qoyub.
AFN.az xəbər verir ki, yüksək ayırdetməli iqlim modelləri ilə aparılan araşdırma yağış mövsümlərinin 15 günə qədər gecikə biləcəyini və toplanan enerjinin 45 faizə qədər daha şiddətli yağışlara səbəb ola biləcəyini göstərib.
Nature Geoscience jurnalında dərc olunan araşdırmada yüzlərlə kilometr əraziyə yayılan və saatlarla davam edə bilən orta miqyaslı konvektiv sistemlər (MCS) araşdırılıb.
Tropik bölgələrdəki ümumi yağıntının yarıdan çoxunu meydana gətirən bu təşkilatlanmış fırtına qruplarının qəfil və ölümcül su basqınlarının əsas mənbəyi olduğu bildirilir. Çin və ABŞ-dan olan tədqiqatçıların hazırladığı qabaqcıl iqlim simulyasiyaları planet isindikcə bu fırtına sistemlərinin mövsümi dövrünün köklü şəkildə dəyişdiyini müəyyən edib.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, isinən atmosferin enerjini saxlamaq qabiliyyəti artır və bu vəziyyət qlobal hava sirkulyasiyasını yavaşladır. Atmosferik tarazlığın gecikməsi səbəbindən yağış mövsümü 10-15 gün daha gec başlayır.
Lakin mövsüm gecikdikcə atmosferdə toplanan enerji sıxlaşır və fırtınalar başladıqda təxminən 38-45 faiz daha şiddətli yağıntı gətirir. Bu vəziyyət eyni miqdarda yağıntının daha geniş zaman intervalına yayılmaq əvəzinə, daha qısa müddətdə fəlakət miqyasında düşməsi anlamına gəlir.
Tropik bölgələrdə yağış mövsümünün vaxtı kənd təsərrüfatında əkin-becərmə və məhsul yığımı qrafikini, su ehtiyatlarının davamlılığını və daşqın risklərini birbaşa müəyyən edir. Yağıntının qəfil və dağıdıcı fırtınalar şəklində gəlməsi milyonlarla insanın həyatını təhlükə altına alan sel fəlakətlərinə səbəb ola bilər.
Mütəxəssislər fırtına dinamikasındakı bu dəyişikliklərin düzgün anlaşılmasının dəyişən iqlim şəraitinə qarşı yerli idarəetmə orqanları və kənd təsərrüfatı sektoru üçün kritik xəbərdarlıq xarakteri daşıdığına diqqət çəkirlər.
