Qlobal bazarlarda mənfi dinamika güclənir: Neft və istiqraz təzyiqi artır
Qlobal bazarlarda artan neft qiymətləri və istiqraz bazarında güclü satış təzyiqi, həmçinin texnologiya şirkətlərinin səhmlərində müşahidə olunan satışlar fonunda mənfi dinamika hökm sürür.
AFN.az xəbər verir ki, uzunmüddətli istiqraz gəlirliliyində kəskin artım və yüksələn neft qiymətləri qlobal bazarlarda satış təzyiqinin davam etməsinə səbəb olur, faiz dərəcələrinə həssas texnologiya səhmlərində də enişlər müşahidə edilir.
İranla ABŞ arasında atəşkəs müddətinin başa çatması və Hörmüz boğazı ilə bağlı artan təhlükəsizlik riskləri neft qiymətlərini yenidən yüksəldib. Brent neftinin 91 dollardan yuxarı səviyyədə qalması inflyasiya və pul siyasətinin perspektivi baxımından bazarların diqqət mərkəzində olmaqda davam edir. Son dövrdə açıqlanan zəif ABŞ iqtisadi artımı və məşğulluq göstəriciləri FED-in yenidən faiz artıracağı ilə bağlı gözləntiləri azaltsa da, uzunmüddətli ABŞ istiqrazlarının faizlərinin yüksək səviyyələrini qoruması riskli aktivlər üçün mühüm təzyiq amili kimi önə çıxır.
Yüksək enerji qiymətləri ilə uzunmüddətli borclanma xərclərinin bir araya gəlməsi də qlobal bazarlarda risk qavrayışını artırır.
İnflyasiya ilə bağlı narahatlıqlar və ölkələrin artan dövlət borclarına dair qayğılar istiqraz gəlirliliyini yüksəldir, bu isə birjalara təzyiq göstərir.
Çip şirkətlərinin səhmlərindəki eniş də səhm bazarlarındakı satış meylinə təsir göstərib.
Geosiyasi çalxantıların iqtisadiyyatları təchizat şoklarına qarşı daha həssas vəziyyətə gətirəcəyinə dair narahatlıqlar müşahidə olunur. İnvestorlar həmçinin hökumətlərin xərcləri məhdudlaşdıra bilməməsindən narahatdırlar.
Geosiyasi hadisələr də bazarların diqqət mərkəzində yer alır.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp sosial media hesabında Hörmüz boğazının ABŞ ərazisi kimi göstərildiyi xəritə paylaşıb.
Tramp avqustun 14-də qatıldığı tədbirdə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Hörmüz boğazında tam blokada tətbiq etdiyini iddia edərək, “İranı tamamilə məğlub etdikdən sonra, çox keçmədən Hörmüz boğazını ABŞ ərazisi elan edəcəyəm” deyə bildirib.
İranla davam edən və ya planlaşdırılan heç bir danışıqların olmadığını bildirən Tramp Hörmüz boğazının açıq olduğunu və ABŞ-ın nəzarəti altında olduğunu iddia edib.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) Xarici İşlər Nazirliyi də İranla bütün ticarət fəaliyyətlərinin, alış-verişlərin və maliyyə əməliyyatlarının ikinci bir açıqlamaya qədər dayandırıldığını elan edib.
Bütün bu hadisələrlə yanaşı, ticarət sahəsində ABŞ Prezidenti Donald Tramp Kanadadan idxal edilən bəzi məhsullara yerli vaxtla çərşənbə səhərindən etibarən tətbiq edilməsi planlaşdırılan 50 faizlik gömrük rüsumlarını üç gün müddətinə dayandırdığını açıqlayıb.
Makroiqtisadi göstəricilər baxımından ABŞ-da idxal qiymətləri indeksi iyul ayında aylıq əsasda 0,4 faiz, ixrac qiymətləri indeksi isə 1,3 faiz azalıb. Ölkədə sənaye istehsalı da iyul ayında aylıq əsasda 0,2 faiz artaraq bazar gözləntilərinin altında qalıb.
Dünən 4,75 faizlə 2025-ci ilin yanvarından bəri ən yüksək səviyyəyə yaxınlaşan ABŞ-ın 10 illik istiqrazlarının gəlirliliyi bu gün 4,69 faizdə sabitləşib. Dünən 5,34 faizlə 2007-ci ildən bəri ən yüksək səviyyəyə çatan ABŞ-ın 30 illik istiqrazlarının gəlirliliyi də bu gün 5,27 faizdə qərarlaşıb.
Digər tərəfdən, investorlar FOMC-nin bugünkü iclasının protokolunda bankın bundan sonra həyata keçirəcəyi siyasətlə bağlı ipucları axtaracaqlar.
ABŞ və İran arasında gərginliyin davam etməsi və Hörmüz boğazı ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər fonunda oktyabr fyuçersləri üzrə Brent neftinin bir barrelinin qiyməti 0,6 faiz artaraq 91,6 dollara yüksəlib.
FED-in faiz artımı ilə bağlı gözləntilərin zəifləməsi ilə dollar indeksi 0,1 faiz azalaraq 91,6 səviyyəsində qərarlaşıb, qızılın bir unsiyası isə 0,3 faiz artaraq 4 min 346 dollardan satılıb.
ABŞ və Yaponiyanın yenə müdaxiləsi də dollar indeksindəki enişə təsir edən mühüm amillər arasında yer alır.
Analitiklər Hörmüz boğazı ilə bağlı hadisələrin qızıl qiymətlərinin istiqamətində müəyyənedici ola biləcəyini bildiriblər.
Nyu-York birjası dünən texnologiya şirkətlərinin səhmlərində müşahidə olunan satış təzyiqinin təsiri ilə mənfi dinamika nümayiş etdirib.
Nvidia-nın səhmləri 2,3 faiz, Micron Technology-nin səhmləri 7 faiz, Broadcom-un səhmləri isə 3,2 faiz dəyər itirib.
Filadelfiya Yarımkeçiricilər İndeksi də 5 faiz geriləyib.
“Uşaqların psixi sağlamlığına zərər vurduğu” iddiası ilə Meta-ya qarşı açılan məhkəmə işinə Kaliforniya ştatının Oklend şəhərindəki dairə məhkəməsində baxılmağa başlanarkən şirkətin səhmləri 4,5 faiz dəyər itirib.
Sözügedən hadisələrlə Dow Jones indeksi 0,22 faiz, S&P 500 indeksi 0,69 faiz, Nasdaq indeksi isə 1,33 faiz geriləyib. ABŞ-da indeks fyuçersləri günə mənfi başlayıb.
Geosiyasi gərginliyin yenidən artması Avropa birjalarında satış təzyiqinin davam etməsinə səbəb olub və dünən İngiltərə istisna olmaqla Avropa birjalarında mənfi dinamika müşahidə edilib.
Neft qiymətlərinin və istiqraz faizlərinin yüksəlməsi Avropa bazarlarında risk qavrayışını artırır. Bu vəziyyət inflyasiya ilə bağlı narahatlıqların əksi kimi qiymətləndirilir.
Avropada xüsusilə texnologiya səhmlərində satış təzyiqi ön plana çıxıb.
Bu hadisələr fonunda Avrozonada ilin qalan hissəsində inflyasiyanın 2 faizlik hədəfdən yuxarı qalacağı proqnozlaşdırılır.
Enerji qiymətlərindən asılı olaraq bölgədə inflyasiyanın 3 faiz səviyyəsinə yüksələ biləcəyi ehtimal edilir.
İstiqraz bazarlarındakı satış təzyiqi Avropa bazarlarının istiqamətinə də təsir göstərib.
Almaniyanın 10 illik istiqrazlarının gəlirliliyi 3,27 faizlə 2011-ci ildən bəri ən yüksək səviyyəyə, Fransanın 30 illik istiqrazlarının gəlirliliyi isə 4,91 faizlə 2008-ci ildən bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb.
Digər tərəfdən, Almaniyanın artan dövlət borcu və davamlı inflyasiya ilə bağlı narahatlıqların bazarlara təzyiq göstərməsi fonunda uzunmüddətli istiqraz buraxılışında son 15 ilin ən yüksək borclanma xərci ilə üzləşə biləcəyi proqnozlaşdırılır.
Analitiklər ölkədə açıqlanan islahat paketinə görə xərclərin artacağı ilə bağlı narahatlıqların da müşahidə edildiyini bildiriblər.
Almaniyada institusional investorların və analitiklərin iqtisadiyyata inamı isə avqust ayında artmaqda davam edib.
Almaniyada yerləşən Avropa İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzi (ZEW) institusional investorların və analitiklərin qarşıdakı 6 aya dair gözləntilərini ölçən ZEW İqtisadi İnam İndeksinin avqust ayı nəticələrini açıqlayıb.
Buna görə iyul ayında 26,3 bənd olan indeks avqustda 7,9 bənd artaraq 34,2 bəndə yüksəlib.
İngiltərədə isə işsizlik aprel-iyun dövründə 4,9 faiz səviyyəsində dəyişməyib.
Bu hadisələrlə Fransa CAC 40 indeksi 0,82 faiz, Almaniya DAX 40 indeksi 0,71 faiz, İtaliya FTSE MIB 30 indeksi isə 1,06 faiz dəyər itirib, İngiltərənin FTSE 100 indeksi isə 0,07 faiz artıb. Avropada indeks fyuçersləri günə mənfi başlayıb.
Nyu-York birjasında dünən texnologiya şirkətlərinin səhmlərində baş verən kəskin eniş Asiya birjalarına da keçib.
Kəskin enişlərdən sonra Cənubi Koreya birjasında ticarətə qısa müddətlik fasilə verilib.
SK Hynix-in səhmləri 9,2 faiz, Samsung Electronics-in səhmləri isə 7,8 faiz dəyər itirib.
İstiqraz gəlirliliyindəki artımın təsirləri Asiya birjalarında satış təzyiqinə təsir göstərməkdə davam edir.
Dünən 2,95 faizlə 1996-cı ildən bəri ən yüksək səviyyəni görən Yaponiyanın 10 illik istiqrazlarının gəlirliliyi bu gün 2,93 faizdə sabitləşib.
Sözügedən hadisələrlə bağlanışa yaxın Yaponiyada Nikkei 225 indeksi 3,1 faiz, Cənubi Koreyada Kospi indeksi 5,7 faiz, Çində Şanxay Birləşmiş İndeksi 2 faiz geriləyib, Honq Konqda Hang Seng indeksi isə 0,2 faiz yüksəlib.
Dünən üfüqi dinamika nümayiş etdirən Borsa İstanbulda BIST 100 indeksi günü 0,03 faiz azalaraq 14 127,98 bəndlə tamamlayıb.
Borsa İstanbul VİOP-da BIST 30 indeksinə əsaslanan avqust fyuçers müqaviləsi isə dünən axşam sessiyasında normal sessiyanın bağlanışı ilə müqayisədə 0,07 faiz geriləyib. Dollar/TL dünən günü əvvəlki bağlanışın bir qədər altında 47,9074 səviyyəsində tamamlayıb, bu gün banklararası bazarın açılışında isə əvvəlki bağlanışdan 0,1 faiz yuxarıda, 47,9350 səviyyəsində alınıb-satılır.
Analitiklər bildiriblər ki, bu gün ölkə daxilində qısamüddətli xarici borc statistikasının, xaricdə isə Avro Bölgəsində inflyasiya və ABŞ-da FOMC iclasının protokolu başda olmaqla intensiv məlumat gündəminin izləniləcəyi gözlənilir. Texniki baxımdan BIST 100 indeksində 14 000 və 13 900 bənd dəstək, 14 300 və 14 400 bənd isə müqavimət səviyyəsi kimi qiymətləndirilir.
