Dünyanın təbii toxum banklarında növ müxtəlifliyi azalır
Elm adamları Yer kürəsinin altındakı nəhəng toxum ehtiyatını qlobal miqyasda xəritələndirərək insan fəaliyyətinin torpaqdakı bioloji müxtəlifliyi ciddi şəkildə azaltdığını və ekosistemlərin özünü yeniləmə gücünü zəiflətdiyini ortaya qoyub.
AFN.az xəbər verir ki, Norveçdəki Svalbard Qlobal Toxum Anbarı gələcəkdə baş verə biləcək fəlakətlərə qarşı bəşəriyyətin ən böyük təminatı kimi tanınsa da, təbiətin öz toxum bankı daha geniş ərazini əhatə edir.
Ayaqlarımızın altında, torpaqda və tökülmüş yarpaqların arasında toplanan toxum ehtiyatları planetin ən böyük toxum anbarını təşkil edir.
Nature Communications jurnalında dərc olunan genişmiqyaslı araşdırmada 94 ölkədən toplanmış 3 mindən çox torpaq nümunəsi araşdırılaraq yeraltı xəzinənin miqyası və üzləşdiyi təhdidlər üzə çıxarılıb.
Yeddi qitədəki quru, bataqlıq və su ekosistemlərini əhatə edən təhlillər göstərib ki, dünya üzrə torpaq səthinin hər kvadratmetrində orta hesabla 5 mindən çox toxum gizlənir.
Külək, daşqınlar və təbii tökülmələrlə torpağa qarışan bu nəhəng ehtiyat yanğın və ya ekstremal hava hadisələrindən sonra səthdəki bitki örtüyünün yenidən canlanmasını təmin edən ən mühüm müdafiə mexanizmlərindən biri hesab olunur.
Məlumatları qlobal miqyasda qiymətləndirən tədqiqatçılar toxumların sıxlığı ilə növ müxtəlifliyi arasında ciddi ziddiyyət müəyyən ediblər.
Çoxsaylı müxtəlif bitki növlərinə aid toxumları ehtiva edən torpaqların ümumi toxum sayı baxımından zəif olduğu, toxum sayının çox yüksək olduğu kənd təsərrüfatı əraziləri kimi bölgələrdə isə növ müxtəlifliyinin son dərəcə aşağı olduğu müəyyənləşib.
Məsələn, növ zənginliyinin yüksək olduğu tropik ekosistemlərdə toxum sıxlığının aşağı səviyyədə qaldığı müəyyən edilib.
Araşdırmanın ən narahatedici nəticəsi isə insan fəaliyyətinin yeraltı toxum müxtəlifliyinə dağıdıcı təsiri olub. İnsan müdaxiləsindən uzaq təbii ərazilərdəki toxum banklarının dağıdılmış və deqradasiyaya uğramış ərazilərlə müqayisədə daha zəngin növ müxtəlifliyinə malik olduğu müəyyən edilib.
Mütəxəssislər Yer kürəsinin bitki örtüyündə baş verən biomüxtəliflik itkisinin yeraltına da eyni şəkildə əks olunduğunu vurğulayaraq, toxum zənginliyinin azalması səbəbindən zədələnmiş ekosistemlərin öz-özünə bərpa olunma və yenidən canlanma potensialının ciddi şəkildə məhdudlaşa biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.
