Tramp İrana dəstək verən ölkələrə qarşı nəhəng iqtisadi sanksiyalar elan etdi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana yardım edən və ya bu ölkə ilə ticarət əlaqələrini davam etdirən hər bir ölkəyə nəhəng iqtisadi sanksiyalar tətbiq ediləcəyini açıqlayıb.
AFN.az xəbər verir ki, Tramp “Truth Social” hesabında tamamilə böyük hərflərlə etdiyi paylaşımda bir ölkəyə qarşı indiyədək həyata keçirilmiş ən sarsıdıcı iqtisadi əməliyyata başladığını bildirib. Paylaşımında hər hansı təfərrüata toxunmayan Tramp hədəfə alınacaq ölkələrin adlarını da açıqlamayıb.
Bu addım ABŞ və İsrailin fevralın sonunda başladığı qarşıdurmalarda İranla əldə edilən 60 günlük atəşkəs prosesinin bazar ertəsi başa çatmasından sonra gəlib. Prosesin sona çatmasına baxmayaraq, diplomatik və ya hərbi həll yoluna keçmək mümkün olmayıb.
Trampın son açıqlamaları apreldə Tehranla işləyən xarici bank və şirkətləri sanksiya çərçivəsinə almaq məqsədilə başladılan “İqtisadi Qəzəb Əməliyyatı” adlı təzyiq kampaniyasının genişləndiriləcəyinə işarə edir.
Tramp çərşənbə axşamı axşamı etdiyi paylaşımda İslam Respublikasının ABŞ-la razılaşma əldə edə bilmədiyini bildirərək İrana qarşı “iqtisadi D-Günü” başlatdığını açıqlayıb.
Tramp maliyyə qurumlarının, bizneslərin, hava limanlarının və ya dövlət qurumlarının İrana hər hansı şəkildə həyat damarı olmasına imkan verən hər bir ölkənin nəhəng iqtisadi sanksiyalarla üzləşəcəyini bildirib. Ölkələrin hansı növ sanksiyalarla qarşılaşacağına dair isə təfərrüat verməyib.
Açıqlamalarını davam etdirən Tramp neft qaçaqmalçılığı, barter xətləri, nağd pul köçürmələri, valyutadəyişmə məntəqələri, gəmi reyestrləri və dəniz şirkətləri daxil olmaqla bütün fəaliyyətlərin dərhal dayandırılmalı olduğunu bildirərək aidiyyəti tərəflərə xəbərdarlıq edib.
Bu inkişaf ABŞ-ın müttəfiqlərindən olan Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin İrandan gələn yeni raket təhdidindən sonra bu ölkə ilə bütün maliyyə və iqtisadi əlaqələrini kəsdiyini açıqlamasından bir gün sonra baş verib.
BƏƏ Müdafiə Nazirliyi İran tərəfindən dəniz nəqliyyatını hədəf alan iki ballistik raketin buraxıldığını və raketlərin dənizə düşdüyünü bildirib. İran təşkilatlarının uzun müddətdir pul köçürmələri üçün Dubaydakı maliyyə sistemindən, valyutadəyişmə məntəqələrindən və dəniz şirkətlərindən istifadə etdiyi məlumdur.
BƏƏ-nin qərarından sonra İran silahlı qüvvələri qonşu Körfəz ölkələrinə ABŞ ordusuna dəstək verməmələri barədə xəbərdarlıq edərək Amerika qüvvələrinə göstəriləcək istənilən yardımın cinayət ortaqlığı hesab ediləcəyini açıqlayıb.
Paylaşımda Çinin adı birbaşa çəkilməsə də, bu ölkədəki şirkətlər Tehranın ən mühüm gəlir mənbəyi olan İran neftinin ən böyük alıcıları mövqeyindədir.
Müharibənin başlamasından bəri Vaşinqton əsasən Çinin şərqində yerləşən Şandun əyalətində fəaliyyət göstərən və “çaydan” adlandırılan müstəqil özəl neft emalı zavodlarına çoxsaylı sanksiyalar tətbiq edib.
Ötən həftə ABŞ Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent ABŞ-ın yaxın zamanda İrana dünyada analoqu olmayan iqtisadi təcrid tətbiq edəcəyini söyləmişdi.
Apreldə ABŞ Xəzinədarlıq Nazirliyi və Pentaqon “İqtisadi Qəzəb Əməliyyatı”nı açıqlamışdı. Bu əməliyyat sanksiyalar və xarici beynəlxalq təşkilatların İranla biznes aparmasının qarşısını almaqla ölkənin gəlir mənbələrini çökdürməyi hədəfləyirdi. Əməliyyata həmçinin İslam Respublikasından ixracın dayandırılması məqsədilə dəniz blokadası da daxil idi.
Həftənin əvvəlində Trampın “Fox News” müxbirinə verdiyi telefon müsahibəsində ABŞ-ın müttəfiqi olan Omanı da administrasiyasının İranla apardığı danışıqlara mane olması halında bombalamaqla təhdid etdiyi bildirilmişdi.
ABŞ və Oman qlobal iqtisadiyyat üçün həyati əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazını yenidən nəqliyyat üçün açmaq məqsədilə Tehranla ayrı-ayrılıqda danışıqlar aparır.
Qarşıdurmalar strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazındakı gəmiçilik marşrutunda hərəkəti ciddi şəkildə pozaraq qlobal enerji qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub.
Qeyd edək ki, dünyadakı xam neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) təxminən 20 faizi bu boğazdan keçir.
Noyabrda keçiriləcək ABŞ aralıq seçkiləri ərəfəsində Tramp müharibənin amerikalı istehlakçılara yaratdığı maliyyə yükü səbəbindən təzyiq altında qalır.
