Rusiya Starlinkə rəqib qlobal peyk internet şəbəkəsi qurur
Rusiya ABŞ-ın SpaceX şirkətinin Starlink sisteminə alternativ olaraq yüzlərlə alçaq orbitli peykdən ibarət internet şəbəkəsi qurmaq üçün addımlar atır. Rassvet adlandırılan sistemin 2027-ci ildə fəaliyyətə başlaması planlaşdırılır.
Rusiyanın aviasiya və kosmik şirkəti Bureau 1440 iyul ayında Rassvet (Şəfəq) sistemi üçün ikinci qrup peyk buraxılışını həyata keçirib.
AFN.az xəbər verir ki, şirkət son buraxılış zamanı orbitə göndərilən peyklərin sayını açıqlamayıb, lakin peyklərin daşıyıcı raketdən uğurla ayrıldığını və uçuş idarəetmə mərkəzinin nəzarətinə keçdiyini bildirib.
Bureau 1440 ilk seriya istehsal qrupundakı 16 peyki mart ayının sonunda orbitə göndərib, 2023 və 2024-cü illərdə həyata keçirdiyi eksperimental missiyalarla isə peyk rabitəsi, peyklərarası bağlantı və yer sistemləri ilə bağlı texnologiyaları sınaqdan keçirib.
Rassvet layihəsində kommersiya internet xidmətinin 2027-ci ildə başladılması hədəflənir və şirkətin peyk donanmasının mərhələli şəkildə genişləndirilməsi planlaşdırılır.
Mövcud planlara əsasən, ehtiyat peyklər də daxil olmaqla ümumilikdə 292 peykin 2030-cu ilə qədər orbitə yerləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Şirkət daha əvvəl verdiyi açıqlamalarda məlumat trafikinə tələbatın artacağı təqdirdə sistemin tutumunun 924 peykə qədər artırıla biləcəyini bildirib.
Qeyd edək ki, Rassvet Rusiyanın rabitə və peyk infrastrukturunda xarici asılılığı azaltmağa yönəlmiş mühüm texnologiya layihələri arasında yer alır.
Layihənin 2030-cu ilə qədər maliyyələşdirilməsi üçün federal büdcədən təxminən 103 milyard rubl, Bureau 1440-ın öz vəsaitlərindən isə təxminən 329 milyard rubl ayrılması planlaşdırılır.
Beləliklə, layihənin ümumi maliyyələşməsinin təxminən 432 milyard rubla, yəni təxminən 5,2 milyard dollara çatacağı gözlənilir. Rusiya hökuməti ilk 16 seriya istehsalı peykin hazırlanması üçün də 2025-ci ildə ehtiyat fondundan təxminən 3,85 milyard rubl vəsait ayırıb.
Bureau 1440 alçaq orbitdəki peyklər vasitəsilə aşağı gecikməli və yüksək sürətli genişzolaqlı internet xidməti təqdim etməyi hədəfləyir. Sistem fərdi istifadəçilərə, mobil operatorlara, nəqliyyat şirkətlərinə, sənaye müəssisələrinə və yerüstü rabitə infrastrukturunun məhdud olduğu bölgələrdəki müştərilərə xidmət göstərmək üçün nəzərdə tutulur.
Şirkətin məlumatlarına görə, təxminən 800 kilometr yüksəklikdəki orbitlərdə fəaliyyət göstərməsi planlaşdırılan sistemdə istifadəçi terminallarına saniyədə 1 giqabitə qədər internet sürəti və 70 millisaniyəyə qədər gecikmə müddəti hədəflənir.
Rassvet-in seriya istehsalı peyklərində yerüstü mobil şəbəkələrlə peyk sistemlərinin birlikdə fəaliyyət göstərməsinə imkan verən 5G NTN rabitə arxitekturasından, həmçinin peyklərarası lazer rabitə terminallarından istifadə olunur.
Bureau 1440 daha əvvəl həyata keçirdiyi sınaqlar zamanı iki peyk arasında 1000 kilometrdən çox məsafədə saniyədə 10 giqabit sürətlə lazer bağlantısı qurulduğunu açıqlayıb.
Lazer rabitə sistemi vasitəsilə məlumatların hər bir peykdən birbaşa yer stansiyasına ötürülməsi əvəzinə orbitdəki digər peyklər üzərindən daşınması məqsəd qoyulur.
Peyklərdə həmçinin orbitdəki mövqelərinin dəyişdirilməsi və missiya müddətində idarə olunması üçün plazma hərəkətverici sistemlər və təkmilləşdirilmiş enerji sistemləri yerləşdirilib.
Rassvet-in xüsusilə Sibir, Rusiyanın Uzaq Şərq bölgələri və Arktika ətrafında fiber-optik infrastrukturun qurulmasının çətin və ya baha başa gəldiyi ərazilərdə istifadə edilməsi nəzərdə tutulur.
Rusiyanın telekommunikasiya şirkətləri də Bureau 1440 ilə peyk bağlantılarının mobil rabitə infrastrukturunda istifadəsinə yönəlmiş işlər aparır.
Ölkənin ən böyük telekommunikasiya şirkətlərindən biri olan MegaFon ilə Bureau 1440 arasında əldə olunan razılaşmaya əsasən, yerüstü bağlantının kifayət qədər olmadığı bölgələrdəki baza stansiyalarının Rassvet vasitəsilə internetə qoşulması planlaşdırılır. İlk mərhələdə 2027-ci ildə 500 baza stansiyasının sistemə daxil edilməsi hədəflənir.
Bureau 1440 nəqliyyat sektorunda da Rassvet-in istifadə sahəsini genişləndirməyə hazırlaşır.
Şirkətlə Rusiya Dəmir Yolları arasında aparılan işlər çərçivəsində Sapsan və Lastoçka tipli sürətli qatarlarda peyk internetindən istifadə edilməsi planlaşdırılır, qatarlar üçün istifadəçi terminallarının sınaqları isə davam edir.
Bureau 1440 həmçinin Aeroflot ilə təyyarələrdə yüksək sürətli internet xidmətinin göstərilməsi istiqamətində işlər aparır.
Sistemin planlaşdırıldığı şəkildə istifadəyə verilməsi ilə Rassvet-in yerüstü rabitə infrastrukturunun olmadığı bölgələrdən hərəkətdə olan qatar və təyyarələrə qədər müxtəlif sahələrdə genişzolaqlı internet xidməti göstərməsi hədəflənir.
