İran müharibəsi ABŞ-ın mətbəxinə zərbə vurdu: Hər ailəyə 1000 dollar
İqtisadçılar fevral ayında başlayan İran-ABŞ münaqişəsinin alovlandırdığı yanacaq, ərzaq və əməliyyat xərclərinin hər Amerika ailəsinə ən azı 1000 dollar əlavə yük gətirdiyini hesablayırlar.
AFN.az xəbər verir ki, ABŞ ilə İran arasında fevral ayından bəri davam edən hərbi qarşıdurmalar Amerika iqtisadiyyatında birbaşa hiss olunan maliyyə təzyiqi yaradıb.
"Moody’s Analytics" reytinq agentliyinin baş iqtisadçısı Mark Zandinin paylaşdığı məlumatlara görə, müharibənin başlanmasından bəri artan ərzaq, yanacaq və digər xərclər səbəbindən orta statistik bir Amerika ailəsinin cibindən əlavə olaraq təxminən 1000 dollar çıxıb.
Rəsmi göstəricilər may ayında inflyasiyanın son üç ilin ən yüksək səviyyəsinə çatdığını nümayiş etdirərkən, iki ölkə arasındakı kövrək atəşkəsin həftə sonu baş verən qarşılıqlı hərbi qisas tədbirləri ilə sarsılması narahatlıqları daha da artırır.
Tərəflərin daimi sülh sazişi əldə etmək üçün Qətərdə danışıqları davam etdirəcəyi gözlənilir.
Amerikalı istehlakçıların müharibə dövründə qarşılaşdıqları ən böyük xərc maddəsi avtomobil yanacağının qiymətləri olub.
Döyüşlərin başlaması ilə sürətlə yüksələn və may ayında pik nöqtəsinə çatan benzin qiymətləri ailələrin büdcəsində indidən orta hesabla 300 dollarlıq əlavə yük yaradıb.
Yanacaqdakı bu artım təkcə fərdi avtomobil sahiblərinə təsir etməklə qalmayıb, həm də dizel yanacağının bahalaşması zavodlardan, limanlardan və kənd təsərrüfatı sahələrindən məhsulların daşınmasını xeyli bahalaşdırıb.
Daşıma xərclərinin pərakəndə satış qiymətlərinə yansıması nəticəsində sıravi bir Amerika ailəsinin market və ərzaq xərcləri müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə orta hesabla 200 dollar artıb.
Müharibənin qlobal bazarlarda yaratdığı inflyasiya təzyiqi ABŞ Mərkəzi Bankının (FED) faiz dərəcələrini azaltmaq planlarına da mane olub.
İqtisadçılar ilin əvvəlində gözlənilən faiz azaldılmasının təxirə salınmasının və hətta mümkün bir faiz artımının gündəmə gəlməsinin istehlakçılara vurduğu ziyanı orta hesabla 150 dollar olaraq hesablayırlar.
Bununla yanaşı, aviaşirkətlərin artan reaktiv mühərrik yanacağı xərclərini biletlərə ötürməsi ilə uçuş xərcləri hər ailə üçün 100 dollar yüksəlib.
Pentaqonun regiondakı hərbi əməliyyatları davam etdirmək üçün xərclədiyi gündəlik milyonlarla dolların vergi ödəyicilərinin üzərinə düşməsi isə hər bir ailəyə əlavə olaraq 250 dollarlıq bir xərc çıxarıb.
Fərqli araşdırma mərkəzləri də müharibənin vurduğu ziyan barədə oxşar rəqəmlər təqdim edirlər. Müxtəlif beyin mərkəzləri amerikalı istehlakçıların təkcə yanacaq üçün ödədiyi əlavə məbləği hər ailə üçün 400 ilə 500 dollar arasında qiymətləndirir, keçirilən son rəy sorğuları isə əhalinin böyük hissəsinin bu artımlar səbəbindən ciddi dolanışıq sıxıntısı çəkdiyini göstərir.
Son həftələrdə neft qiymətlərində müşahidə olunan müəyyən geriləməyə baxmayaraq, qiymətlərin müharibədən əvvəlki normal səviyyəsinə qayıda bilməsi tamamilə ABŞ və İran arasındakı qarşıdurmaların tamamilə dayandırılmasından asılı görünür.
Ekspertlər tərəflərin razılığa gələcəyi təqdirdə yanacaq qiymətlərinin ilin sonuna doğru yenidən münasib səviyyələrə enə biləcəyini proqnozlaşdırırlar.
