Nə üçün bəzi kəpənəklər 25 qat daha uzun yaşayır?
Çoxlu kəpənək rəngli çiçəklər arasında sadəcə bir neçə həftə ömür sürdüyü halda, bəzi tropik növlərin qeyri-adi dərəcədə uzun yaşaması elm dünyasını uzun müddətdir məşğul edirdi.
AFN.az xəbər verir ki, yeni bir araşdırma Cənubi və Mərkəzi Amerika meşələrində yaşayan bəzi kəpənəklərin uzun yaşam sirlərini və bu vəziyyətin insan ömrünə necə işıq tuta biləcəyini ortaya qoyub.
Tədqiqatlara görə, eyni ailəyə mənsub kəpənəklərin ömürləri arasında böyük fərqlər var. Belə ki, bir növ sadəcə 14 gün yaşaya bildiyi halda, onun yaxın qohumu olan digər bir növ tam 348 gün, yəni təxminən 25 qat daha uzun müddət sağ qala bilir.
Elm adamları bu qeyri-adi vəziyyətin arxasındakı səbəbləri anlamaq üçün kəpənəklərin yaşam dövrünü incələməyə başlayıblar.
Təbiətdəki uzunömürlü canlıları tədqiq etmək, bu canlıların qocalmasını gözləmək çox vaxt apardığı üçün elm adamları adına olduqca çətin bir prosesdir. Lakin bir ilə çatan yaşam müddətləri ilə bu kəpənəklər qocalma modellərini öyrənmək üçün mükəmməl bir fürsət yaradıb.
Əksər yetkin kəpənəklər yalnız çiçək şirəsi ilə bəslənib sadəcə karbohidrat qəbul etdiyi halda, uzunömürlü bu növlərin yetkinlik dövrlərində belə çiçək tozu (polen) yeyə biləcək şəkildə uyğunlaşdıqları müşahidə edilib.
Çiçək tozu kəpənəklərə sadəcə enerji vermir, eyni zamanda onların immunitet sistemini gücləndirən komponentlər də təmin edir.
Bu bəslənmə modeli sayəsində kəpənəklər yetkinlik dövrlərində də yumurta istehsal etməyə davam edərək çoxalma ömürlərini uzada bilirlər.
Tədqiqatçılar çiçək tozu qəbulunun uzun ömür üzərindəki təsirini tam anlamaq üçün bu qida mənbəyini kəpənəklərin rasionundan çıxarıblar.
Təəccüblüdür ki, çiçək tozundan məhrum edilən kəpənəklərin belə, bu qidanı qəbul etməyən digər qohumlarına nəzərən hələ də çox daha uzun yaşadıqları görülüb.
Bu vəziyyət uzun yaşamın sirrinin sadəcə bəslənmə ilə məhdudlaşmadığını, bu canlıların hüceyrə səviyyəsində qocalmanı ləngidən genetik bir mexanizm təkamül etdirdiklərini göstərib.
Kəpənəklərin fiziki müqavimətlərini ölçmək məqsədilə laboratoriyada həssas ölçü cihazlarından istifadə olunub və yaşlı kəpənəklərin əzələ güclərindəki azalma nisbətləri araşdırılıb.
Nəticələr bu canlıların fizioloji çökməsinin çox yavaş baş verdiyini ortaya çıxarıb.
Üstəlik, bu kəpənəklərin yaşlansalar belə, böyük beyin strukturlarını qoruduqları və güclü bir uzunmüddətli yaddaşa sahib olduqları müəyyən edilib.
Elm dünyası bu günə qədər insanın qocalma prosesini anlamaq üçün adətən qurdlar, milçəklər və mayalar üzərində işləyirdi.
Lakin bu kəpənək növünün kəşf edilən xüsusiyyətləri qocalmanı yavaşladan təkamül həllərini tapmaq üçün tamamilə yeni bir model təqdim edir.
Ekspertlər insanların adətən diqqətdən kənarda qoyduğu həşəratlar aləmindəki bu növ çalışmaların sağlam qocalma dövrləri və uzun yaşamın sirləri mövzusunda bəşəriyyətə çox mühüm faydalar verə biləcəyini qeyd edirlər.
Kəpənəklərin qocalmanı yavaşladan bu sirli daxili mexanizmlərinin tamamilə çözülməsi üçün araşdırmalar davam edir.
