Alimlərdən xəbərdarlıq: Sahillərin təxminən yarısı yox olacaq
Alimlər bildiriblər ki, qlobal iqlim dəyişiklikləri və sahil zonalarındakı intensiv insan fəaliyyəti səbəbindən dünya üzrə sahillər sürətlə itir və əsrin sonunda sahillərin təxminən yarısı yox ola bilər.
Uruqvay Respublikası Universitetindən dənizçi alim Prof. Omar Defeo deyib ki, əsrin sonunda sahillərin demək olar ki, yarısı yox olacaq: "Uruqvay, Braziliya və Argentina bu resursları paylaşır. Buna görə də sahil ekosistemlərini qorumaq və idarə etmək üçün ortaq şəkildə işləməliyik”.
Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və sahil zonalarında sürətli tikinti sahillərdə “əzilmə” adlandırılan bir prosesi aktivləşdirir. Bu proses qumluqlar, çimərlik səthi və dalğa qırılma xəttini əhatə edən üç bağlı zonadakı təbii tarazlığı pozur.
Küləyin qumluqlardan sahilə daşıdığı materialın dalğalarla geri dönməsi ilə yaranan iki tərəfli dövr pozulduqda, dəniz fırtınaları daha dağıdıcı olur. Prof. Defeo xəbərdarlıq edib ki, qumluqlar tampon rolunu oynayır, lakin şəhərləşmə bu bölgəni məhv etdikdə nəticə sahil evlərinin dağılması ola bilər.
Prof. Defeo və Braziliyalı tədqiqatçıların Sao Paulo sahilində 30 sahildə apardıqları araşdırmada əhali sıxlığı və ziyarətçi sayının artmasının növ müxtəlifliyini və biokütləsini azaltdığı müəyyən edilib. Qum üzərində tikinti və mexaniki təmizləmə alətlərinin istifadəsi də ekosistemə ciddi ziyan vurur.
Araşdırma həmçinin göstərir ki, sahilə yaxın ərazilərdə orqanizmlərin sayı arta bilər, amma bu, təbii növlərin deyil, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan üzvi tullantılarla qidalanan fürsətçi növlərin çoxalması ilə bağlıdır.
Marine Science jurnalında dərc olunan başqa bir araşdırma isə yoxlanılan 315 çimərliyin beşdə birində çox şiddətli eroziya olduğunu ortaya qoyub. Analizlərdə dəniz səviyyələrinin yüksəlməsi, külək və dalğa dinamikaları ilə insan təsirinin başlıca səbəblər olduğu bildirilib.
Prof. Defeo deyib ki, insan fəaliyyəti xüsusilə dalğaların enerjisinin qəfil qırıldığı dik yamaclı sahillərdə və keçid xüsusiyyətli ara tip çimərliklərdə əhəmiyyətli rol oynayır. O, sahillərin qorunması üçün beynəlxalq əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayıb.
Alimlər xəbərdarlıq ediblər ki, sahil zonaları qorunmasa, iqtisadi itkilər, bioloji ziyan və sahil şəhərlərini təhlükəyə atan fəlakət riskləri sürətlə artacaq.
