Collins lüğəti 2025-ci ilin “İlin sözü”nü seçdi: “Vibe coding”
Süni intellektin sürətli yüksəlişi ilə birlikdə dil də dəyişməkdə davam edir. Böyük Britaniya mənşəli Collins Dictionary 2025-ci ilin ən diqqətçəkən sözü kimi “vibe coding” terminini seçib.
“Vibe coding” — təbii dili kompüter koduna çevirən innovativ proqramlaşdırma üsulu kimi tərif olunur. Bu ifadəni ilk dəfə Teslanın keçmiş süni intellekt direktoru və OpenAI-nin qurucu mühəndislərindən biri olan Andrey Karpati işlədib.
Karpati bu anlayışı belə izah edib:
“Süni intellekt insanlara elə bir güc verir ki, onlar artıq kodun mövcudluğunu unudacaq qədər asanlıqla proqram yarada bilirlər.”
Collins dilçiləri bildiriblər ki, 24 milyard sözlük qlobal məlumat bazasında bu terminə dair istifadələrin sayı fevraldan etibarən sürətlə artıb.
Lüğətin rəhbəri Alex Bikroft deyib:
“‘Vibe coding’in ilin sözü seçilməsi texnologiyanın dili necə dəyişdirdiyini göstərir. İnsan yaradıcılığı ilə maşın zəkasının birləşməsi, kompüterlərlə ünsiyyət tərzimizi tamamilə yenidən formalaşdırır.”
2025-ci ilin digər diqqətçəkən sözləri
Collins siyahısında rəqəmsal mədəniyyət və həyat tərzindəki dəyişiklikləri əks etdirən başqa yeni terminlər də yer alıb:
- Biohacking – Bədənin təbii iş prinsiplərinə müdaxilə edərək sağlamlıq və uzunömürlülüyü artırmaq məqsədi daşıyan bioloji dəyişikliklər.
- Clanker – “Star Wars: The Clone Wars” serialında məşhurlaşan, süni intellekt və robotlar üçün işlədilən təhqiramiz ifadə.
- Glaze – Sosial mediada birini saxta və ya həddindən artıq şəkildə tərifləmək mənasında istifadə olunur.
- Aura farming – Xüsusilə influencerlər arasında cəlbedici şəxsiyyət və karizma imici formalaşdırmaq sənəti.
- Broligarchy – Texnologiya dünyasının öndə gələn kişi rəhbərlərini təsvir edən yumoristik termin; xüsusilə Donald Trampın andiçmə mərasiminə qatılan “tech bros” qrupu ilə əlaqələndirilir.
- HENRY – “High Earner, Not Rich Yet” — yəni yüksək gəlirli, amma hələ varlı olmayan fərdlər.
- Coolcation – Sərin iqlimli bölgələrdə istirahət etmək tendensiyası.
- Taskmasking – İş yerində sanki məhsuldarmış kimi görünmək davranışı.
- Micro-retirement – Karyera fasiləsində qısamüddətli təqaüd istirahəti alaraq şəxsi maraqlara vaxt ayırmaq.
Süni intellekt dili formalaşdırır
Collins-ə görə, “vibe coding”in ilin sözü seçilməsi təkcə texnoloji tendensiyanı deyil, həm də süni intellektlə insan dilinin bir-birinə qarışmasını simvolizə edir.
Bu ilin seçilmiş sözləri dil, iş mədəniyyəti və sosial medianın rəqəmsal dövrdə necə sürətlə dəyişdiyini aydın şəkildə göstərir.
