Maya sivilizasiyasının ən qədim abidəsi kainatın xəritəsi ola bilər
Meksikanın Tabasko əyalətində yerləşən Aguada Fenix adlı arxeoloji sahə ilə bağlı aparılan son tədqiqatlara görə, bu nəhəng tikili yalnız monumental bir quruluş deyil, həm də kainatı simvolizə edən kosmoqram kimi inşa edilmiş ola bilər.
Arizona Universitetindən Takeşi Inomatanın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu LIDAR skanları və sahə araşdırmaları nəticəsində abidənin gözləniləndən çox daha böyük miqyasda olduğunu müəyyən edib: əsas oxlar 9 və 7,5 kilometr uzunluğundadır və xaç formasında bir plan quruluşu əmələ gətirir.
Nə kral var, nə də sinif fərqi — amma nəhəng abidə var
Aguada Fenix-in ən diqqətçəkən xüsusiyyəti — burada elita yaşayışları və ya hökmdar heykəlləri kimi sosial iyerarxiya izlərinin olmamasıdır.
Bu da göstərir ki, bərabərlik əsaslı icmalar da məcburi hakimiyyət və güc tətbiq etmədən monumental tikililər yarada biliblər.
Inomata bildirib ki, keçmişdə insanlar piramidaların yalnız krallar tərəfindən tikdirildiyini düşünürdülər, amma sübutlar göstərir ki, böyük nailiyyətlər güclü rəhbərlərsiz də mümkündür.
Kainatın düzülüşünü əks etdirən müqəddəs plan
Araşdırma nəticəsində məlum olub ki, abidənin mərkəzində yerləşən süni platforma bir-birinə keçmiş xaç formasında iki çuxurdan ibarətdir.
Bu çuxurların ətrafında mavi, yaşıl və sarı piqmentlərin istiqamətlərə uyğun şəkildə yerləşdirildiyi aşkarlanıb:
Şimal: mavi azurit
Şərq: yaşıl malaxit
Cənub: sarı okra
Bu rəng düzülüşü Mezoamerikanın ən qədim istiqamət-rəng simvolizmini təmsil edir və sonradan Maya mifologiyasında kainatın dörd istiqamətini ifadə edən kosmoqramlarda da təkrarlanır.
Dəniz qabıqları, jade daşları və doğum fiqurları
Qazıntılar zamanı dəniz qabıqları, timsah, quş və doğum edən qadın fiqurları şəklində oyulmuş jade və əşyalar tapılıb.
Bütün bu artefaktlar da xaç formasında düzülmüşdü.
Bu simvolik yerləşmə tikilinin təkcə dini deyil, həm də kosmik mənaya malik olduğunu göstərir.
Məcburiyyət deyil, ortaq məqsəd
Aguada Fenix-in inşasının məcburi əməyin deyil, ortaq inanc və kollektiv iştirakın nəticəsi olduğu düşünülür.
Tədqiqatçılar hesab edir ki, yalnız əsas platformanın tikintisi üçün gündəlik 10,8 milyon insan əməyi sərf olunub.
Inomata-nın sözlərinə görə, bu nəhəng layihə insan icmalarının bərabərlik şəraitində belə böyük işlər görə biləcəyinin ən qədim nümunələrindən biridir.
Araşdırmanın nəticələri Science Advances jurnalında dərc edilib.
