NASA Ay missiyası üçün alternativ plan axtarışındadır
NASA Aya insanlı enişi hədəfləyən "Artemis III" proqramında yaranan gecikmələrdən sonra alternativ həll yolları axtarır. "SpaceX" şirkətinin "Starship" raketində baş verən texniki nasazlıqlar qurumu digər kosmik şirkətlərdən yeni təkliflər istəməyə vadar edib.
NASA "Artemis III" missiyası çərçivəsində Aya astronavt göndərməyi planlaşdırır. Lakin layihədə əsas rol oynayan "SpaceX" şirkətinin "Starship" raketindəki gecikmələr qurumu yeni çıxış yolları tapmağa məcbur edib.
Hazırda 2,9 milyard dollarlıq müqaviləyə sahib olan "SpaceX"lə yanaşı, "Blue Origin" və "Lockheed Martin" kimi şirkətlərdən də alternativ planlar tələb olunub. NASA bu təkliflərin hazırlanması üçün yaxın zamanda sektora rəsmi çağırış etməyə hazırlaşır.
Məqsəd 2027-ci ildə Aya dönüşü sürətləndirmək
"Artemis III" missiyasının 2027-ci ilin ortalarında həyata keçirilməsi planlaşdırılır. Lakin "Starship"in sınaq uçuşlarında baş verən nasazlıqlar bu qrafikin gecikmə riski daşıdığını göstərir.
Yeni ideyalar arasında "Blue Origin" şirkətinin mövcud “Blue Moon” eniş aparatını yenidən dizayn etməsi və "Lockheed Martin" şirkətinin "Orion" kapsulunun hissələrindən istifadə edərək iki mərhələli eniş aparatı hazırlaması da var.
Kosmos siyasəti üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, tamamilə yeni bir sistemin sıfırdan hazırlanması adətən 6–7 il çəkir. Buna görə də NASA-nın planlaşdırdığı vaxta çatmaq çətin görünür.
Qlobal yarışda yeni hədəf: Daimi Ay bazası qurmaq
ABŞ-ın Artemis proqramı yalnız Aya yenidən eniş etməyi deyil, uzunmüddətli dövrdə orada daimi bir Ay bazası qurmağı da məqsəd qoyur. Mütəxəssislərin fikrincə, əsas məqsəd birinci enən ölkə olmaq deyil, Ayda davamlı insan varlığı yaratmaqdır.
"SpaceX" isə açıqlamasında bildirib ki, “Starship” “Artemis” vizyonunun mərkəzində yer alan, daimi Ay bazasının qurulması və gələcəkdə Mars səfərləri üçün əsas platforma rolunu oynayacaq bir sistemdir.
Kosmos yarışında sürət artır
Çinin 2030-cu ilə qədər Aya astronavt endirmək planı NASA-nın prosesi sürətləndirmək istəyini daha da artırır. Lakin ekspertlər yeni bir eniş aparatının hazırlanmasının bir neçə il çəkə biləcəyini vurğulayırlar.
NASA-nın qarşıdakı aylarda hansı şirkətlərlə əməkdaşlığı davam etdirəcəyi dəqiqləşəcək. Qurum elmi əməkdaşlıq və texnoloji inkişafı prioritet sayaraq kosmosda davamlı varlıq hədəfini qorumaqda davam edir.
