45-65 yaş arasında bu vərdişlər demansdan uzaq 13 il qazandıra bilər
Demansdan qorunmağa hansı amillərin təsir göstərdiyi tam dəqiqləşməsə də, eşitmə itkisi, hava çirkliliyi və digər risk faktorlarının xəstəliyin yaranma ehtimalını artırdığı məlumdur.
AFN.az xəbər verir ki, genetik xüsusiyyətlər kimi bəzi risk faktorlarını dəyişmək mümkün olmasa da, həyat tərzi ilə bağlı amillər demansdan qorunmaq baxımından mühüm rol oynayır.
ABŞ və Çindən olan alimlərin Neurology Open Access jurnalında dərc olunan yeni araşdırması göstərib ki, orta yaş dövründə üç əsas risk faktoruna nəzarət etmək gələcəkdə demansın başlanmasını əhəmiyyətli dərəcədə gecikdirə bilər.
Orta hesabla 26 ili əhatə edən və 12409 nəfərin sağlamlıq göstəricilərini təhlil edən tədqiqatın nəticələrinə görə, normal qan təzyiqinin qorunması, şəkərli diabetin olmaması və siqaret çəkməmək insanlara demans olmadan əlavə təxminən 13 il yaşamaq imkanı verə bilər.
Tədqiqat müəllifləri vurğulayıblar ki, bu risk faktorları baxımından 45-65 yaş aralığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Məhz bu dövrdə damar sağlamlığının qorunması gələcəkdə beyin fəaliyyətinin saxlanılması üçün vacib hesab olunur.
Araşdırmada damar sağlamlığı ilə beyin funksiyaları arasındakı əlaqə öyrənilib.
Alimlər bildiriblər ki, orta yaşlarda damar sağlamlığının qorunması demanssız ömür müddətini 12,6 ilədək artıra bilər. Onların fikrincə, damar risklərinin zamanla qiymətləndirilməsi həm ürək-damar, həm də beyin sağlamlığının qorunmasına yönəlmiş profilaktik tədbirlərin genişlənməsinə kömək edə bilər.
Təhlil zamanı cins, irq, yaş, fiziki aktivlik səviyyəsi və Alzheimer xəstəliyi riskini artıran APOE4 geninin mövcudluğu da nəzərə alınıb.
Müəyyən edilən üç risk faktorunun hamısını daşıyan şəxslərdə demansın daha erkən yaşda başladığı, həmçinin onların daha tez həyatını itirdiyi müəyyən olunub.
Epidemioloq Josef Koresh bildirib ki, beyin sağlamlığını on ildən artıq müddətdə qorumaq üçün orta yaş dövründə bu risk faktorlarından uzaq durmaq vacibdir. O qeyd edib ki, 55 yaşdan sonra amerikalıların təxminən 42 faizi demans riski ilə üzləşir və buna görə də xəstəliyin başlanmasını gecikdirən yeni üsulların tapılması böyük əhəmiyyət daşıyır.
Araşdırmanın digər nəticələrinə görə, hər üç risk faktorunu daşıyan qadınlar tədqiqatın başlanğıcından etibarən orta hesabla 18,1 il, kişilər isə 16,6 il demans olmadan yaşayıblar.
Ağdərili iştirakçılarda bu göstərici orta hesabla 19,6 il, qaradərili iştirakçılarda isə 16 il təşkil edib. Tədqiqat müəllifləri bunun səhiyyə sahəsində mövcud olan bərabərsizlikləri də ortaya qoyduğunu bildiriblər.
Alimlər hesab edirlər ki, gələcək araşdırmalar siqaretdən imtina və ya qan təzyiqinin normaya salınması kimi dəyişikliklərin demans riskinə təsirini daha ətraflı qiymətləndirəcək.
Qeyd olunub ki, hazırda dünya üzrə hər il təxminən 10 milyon nəfərə demans diaqnozu qoyulur və gələcək illərdə bu rəqəmin daha da artacağı proqnozlaşdırılır.
