Arıların alət vasitəsilə problem həll etdiyi sübut olunub
Oulu Universiteti və Queen Mary Universitetinin tədqiqatçılarının rəhbərliyi ilə həyata keçirilən və nüfuzlu "Science" elmi jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma arıların idrak qabiliyyətlərinə dair bildiyimiz bütün qaydaları alt-üst edən nəticələr ortaya qoyub.
AFN.az xəbər verir ki, elm insanları bambus arılarının tavandakı süni çiçəyə çatmaq üçün penoplast toplardan pilləkən kimi istifadə etdiyini aşkar edərək, həşəratların təkcə instinktlərlə hərəkət etmədiyini və fundamental bir zəkaya sahib olduğunu ispatlayıblar.
Təxminən 100 il əvvəl şimpanzelərin qutuları üst-üstə yığaraq yüksəklikdəki banana çata bildiyini göstərən klassik "qutu və banan" təcrübəsi bu dəfə arılar üçün uyğunlaşdırılıb.
Təcrübə çərçivəsində hələ bir neçə həftəlik olan bambus arıları tavanı uça bilməyəcəkləri qədər alçaq, lakin uzana bilməyəcəkləri qədər yüksək olan şəffaf bir bölməyə yerləşdirilib. Arıların yuxarıdakı şəkərli süni çiçəyə çata bilməsi üçün otaqdakı kiçik bir penoplast topu çiçəyin altına qədər yuvarlaması və onun üzərinə dırmaşması tələb olunurdu.
Sınaqdan keçirilən arıların 75 faizi əvvəllər heç vaxt qarşılaşmadıqları və ya təlim keçmədikləri bu mürəkkəb mərhələni tamamilə öz daxili dərketmə qabiliyyətləri ilə həll edərək məqsədlərinə çatmağı bacarıblar.
Elm insanları arıların bu hərəkəti sadəcə oyun oynamaq istəyi və ya təsadüfən edib-etmədiyini anlamaq üçün təcrübənin şərtlərini daha da çətinləşdiriblər.
Son mərhələdə otağın işıqları qırmızıya çevrilərək arıların mavi rəngli çiçəyi görməsinin qarşısı alınıb və mühitə sadəcə bir top buraxılıb. Çiçəyin yerini yaddaşlarında saxlamaq məcburiyyətində qalan 30 arıdan 23-ü topu çiçəyin tam altına yuvarlayaraq nə etdiklərinin tam fərqində olduqlarını sübut edib.
Ekspertlər bu nəticənin həşəratların sadəcə bir refleks maşını olduğu və ağrı yaxud duyğu hiss edə bilməyəcəkləri yönündəki ənənəvi dünya görüşünü kökündən sarsıtdığını qeyd edirlər.
Araşdırma qrupu arıların insanlar kimi düşündüyünü iddia etmədiklərini, lakin miniatür beyinlərin də yeni problemlərə qarşı olduqca çevik həllər istehsal edə bildiyini vurğulayır.
Aviasiya və heyvan davranışı mütəxəssisləri arıların laboratoriya mühitində daha əvvəl də obyektləri idarə etmə və sayma kimi mürəkkəb tapşırıqları yerinə yetirdiyini xatırladaraq, bu son təcrübənin dərketmə qabiliyyətinin ən aydın göstəricisi olduğunu ifade edirlər.
İnsanlar böyük beyinli olduğu üçün zəkanın yalnız böyük beyinlərdə mövcud ola biləcəyinə dair ümumi rəyin yanlış olduğunu bildirən elm insanları, arıların kiçik bir sinir sisteminə nə qədər böyük bir zəka sığdırıla biləcəyinin ən real nümunəsi olduğunu və təbiətdəki bu canlılara qarşı daha hörmətlə yanaşılmasının vacibliyini diqqətə çatdırırlar.
