Mikroorqanizmlər Ayın sərt şəraitində sağ qala bilər
Alimlər Ay səthindəki kölgəli çökəkliklərin, hətta astronavtların ayaq izlərinin belə Yer mənşəli mikroorqanizmlərin yuxu vəziyyətində sağ qalmasına imkan yarada biləcəyini müəyyən ediblər.
AFN.az xəbər verir ki, “Science Advances” jurnalında dərc olunan yeni araşdırma Ayın sərt səth şəraitinin mikroorqanizmlər üçün tamamilə öldürücü olduğu barədə geniş yayılmış fikri sarsıdıb.
Daha əvvəl Günəşdən gələn ultrabənövşəyi şüaların və həddindən artıq istiliyin mikrobial həyatı məhv etdiyi düşünülürdü.
Lakin NASA tədqiqatçılarının rəhbərlik etdiyi komanda təpələrin, kraterlərin və vadilərin yaratdığı qorunan kölgələrin bu təsiri azalda biləcəyini ortaya qoyub. Günəş işığının demək olar ki, heç vaxt şaquli düşmədiyi və daimi kölgələrin olduğu Ay qütblərinin mikroskopik canlılar üçün təbii sığınacaq funksiyası daşıya biləcəyi müəyyən edilib.
Tədqiqatçılar insanlı kosmik missiyalarda tez-tez rast gəlinən, həddindən artıq soyuğa, vakuum mühitinə və radiasiyaya davamlı üç bakteriya və iki göbələk növünü araşdırıblar. Bu mikroorqanizmlərin davamlılığına dair məlumatlar Ayın temperatur və radiasiya xəritələri ilə müqayisə edildikdə, hər iki qütb bölgəsində onların sağ qala biləcəyi ərazilər müəyyən edilib.
Mikrobların bu şəraitdə çoxala bilməsələr belə, hərəkətsiz qalaraq və maddələr mübadiləsini dayandıraraq kriptobioz adlanan dərin yuxu mərhələsində mövcudluqlarını davam etdirə biləcəkləri məlum olub. Alimlər səthdəki bir tədqiqat aparatının izinin və ya astronavt çəkməsinin yaratdığı çökəkliyin belə mikrobların Günəş işığından qorunaraq sığınması üçün kifayət qədər mühit yarada biləcəyinə diqqət çəkirlər.
NASA-nın Ayın cənub qütbünə insan göndərməyi hədəflədiyi Artemis III missiyasından əvvəl əldə edilən bu nəticələr planetlərin qorunması protokollarının əhəmiyyətini artırır. Mütəxəssislər kosmik aparatlarla səthə istəmədən daşına biləcək mikroorqanizmlərlə bağlı daha ehtiyatlı davranılmasının vacibliyini vurğulayırlar.
Tədqiqatçılar həmçinin milyardlarla il əvvəl baş vermiş güclü meteor toqquşmaları nəticəsində Yerdən qopan mikrob yüklü qaya parçalarının Ayın qütblərinə çatmış ola biləcəyini bildirirlər. Qütblərdəki daimi buz təbəqələri və həddindən artıq soyuq kölgələr Yerin ilkin həyatına aid mikrobial sübutları min illərdir pozulmadan qoruyan təbii dondurucu rolunu oynamış ola bilər.
