Kiçik bir şüşə parçası 2 milyon kitabın məlumatını 10 min il saxlaya biləcək
"Microsoft Research" bölməsinin alimləri adi şüşə parçasına 2 milyon kitabın məlumatını sığdıra bilən "Silica" adlı yeni yaddaş sistemini təqdim ediblər.
AFN.az-ın "Nature" jurnalında dərc olunan araşdırmaya istinadən verdiyi məlumata görə, bu şüşə lövhələrdəki məlumatlar 10 min ildən çox müddət ərzində oxunaqlı qalacaq. Femtosaniyə (saniyənin katrilyonda biri) sürətindəki lazer impulslarından istifadə edən sistem məlumatları şüşənin dərinliklərinə "voksel" adlanan üçölçülü piksellər şəklində işləyir.
Bu texnologiya məlumatları maqnit lentləri və ya sərt disklər kimi ənənəvi üsullardan qat-qat uzun müddət qorumaq qabiliyyətinə malikdir. "Silica" sistemi şüşənin molekulyar quruluşunu dəyişmək üçün son dərəcə qısa lazer flaşlarından istifadə edir. Bu impulslar o qədər sürətli baş verir ki, on femtosaniyənin bir dəqiqəyə nisbəti, bir dəqiqənin kainatın yaşına olan nisbətinə bərabərdir.
2023-cü il Nobel Fizika Mükafatına da mövzu olan bu lazer texnologiyası işığın atom və molekulların daxilindəki elektron hərəkətlərini müşahidə edəcək qədər həssas fokuslanmasını təmin edir. Lazer şüaları şüşənin daxilinə yönəldikdə metrin milyonda birindən daha kiçik həcmli bölgələrdə struktur dəyişiklikləri yaradır və şüşənin şəffaflığını pozmadan nəhəng həcmdə məlumatı kodlaşdırır.
Tədqiqat qrupu "Silica" layihəsi çərçivəsində məlumatın yazılması, oxunması və xətaların düzəldilməsi proseslərini əhatə edən tam texnoloji platforma təqdim edib. Mikroskopik partlayışlar vasitəsilə hər millimetr kubda 1,59 qiqabit sıxlığında məlumat saxlamaq mümkün olub. Sürətə yönəlmiş digər üsulla isə saniyədə 65,9 meqabit məlumat yazıla bilir və lazer şüalarının sayı artırılmaqla bu sürətin daha da yüksəldilməsi nəzərdə tutulur.
Onillərlə davam edən araşdırmalar nəticəsində sənayeyə uyğunlaşdırılan bu ultra sürətli lazerlər məlumat mərkəzlərindəki enerji səmərəliliyi və davamlılıq problemini həll edəcək. Ənənəvi arxivləşdirmə vasitələrindən fərqli olaraq, şüşə yaddaş vahidləri istiyə, rütubətə və maqnit sahələrinə qarşı müqaviməti ilə gələcəyin kitabxanası hesab olunur.
